Ayiti: Haïti Fritay: Yon Eksplozyon Gou
Nan lari Ayiti ou kapab rankontre machann k ap vann youn nan mèvèy gastronomik ki pi presye nan peyi a: Fritay. Fèt lari sa a, ak manje fri ki bay dlo nan bouch li, se yon vrè selebrasyon kuizin ayisyen an.

Lalo Ayisyen an se yon plat ikonik nan cuisine tradisyonèl sid Ayisyen an, patikilyèman popilè nan rejyon Les Cayes la. Plat sa a rich an gou epi byen anrasinen nan kilti kilinè lokal la, yo prepare l avèk fèy lalo (ti pyebwa), vyann kochon ak krab, yo mijote l tou dousman ak yon melanj epis kreòl. Teksti yon ti jan gluan li, eritye nan fèy lalo yo, ka sipriz ou, men li kontribye nan otantisite ak dousè plat la. Nan atik sa a, dekouvri resèt konplè pou lalo Ayisyen an, avèk konsèy pratik pou reyisi prepare plat sa a tankou yon vrè chèf Ayisyen. Kit ou kirye pou goute yon plat tradisyonèl oswa ou vle rekonekte ak rasin ou, resèt sa a ofri ou yon vrè vwayaj gou nan kè Ayiti.
Nan dat 14 mas 2025, Okap te sèn yon evènman eksepsyonèl: lansman ofisyèl NUMECO (Digital pou elèv lekòl), yon pwogram inovatè nan Coding Club Ayiti. Plis pase 50 timoun ki soti nan 10 lekòl te patisipe nan inisyativ sa a ki te vize pou entwodui yo nan debaz yo nan pwogram òdinatè.
Camp-Perrin, ki chita nan depatman Sid Ayiti, se youn nan vil ki pi pittoresk nan rejyon Karayib la. Li sèlman 23 kilomèt a lès vil Les Cayes, ki se twazyèm pi gwo vil peyi a, Camp-Perrin se yon veritab refij lapè. Klima agreyab li, vejetasyon abondan li ak atmosfè serein li fè li tounen yon kote ideyal pou moun k ap chèche bote natirèl ak trankilite. Pandan ke Pòtoprens, kapital Ayiti, souvan make ak tansyon ak difikilte sosyal, Camp-Perrin kanpe deyò paske nan trankilite li ak anviwònman kontan li, ofri yon lòt pèspektiv sou lavi an Ayiti. Kote jeyografik ak Pwoksimite ak Les Cayes Camp-Perrin chita nan rejyon sid-wès peyi a, apeprè 30 kilomèt soti nan vil Les Cayes, yon sant iben dinamik ki jwe yon wòl enpòtan nan komès ak aktivite ekonomik nan sid peyi a. Malgre ke Les Cayes se twazyèm pi gwo vil Ayiti, Camp-Perrin, kòm yon ti komin riral, ofri yon gwo kontrast ak bruyans vil la. Aksè nan Camp-Perrin fasil atravè wout nasyonal #6 ki konekte Les Cayes ak Jérémie, pase pa ti vil sa a, yon vwayaj ki pran mwens pase yon èdtan an machin. Pwoksimite sa a ak Les Cayes pèmèt Camp-Perrin benefisye de kèk avantaj, tankou aksè ak enfrastrikti sante ak edikasyon pandan li rete lwen ase pou konsève yon anviwònman lapè ak detann. Moun Camp-Perrin jwi konsa pwoksimite Les Cayes pou bezwen komèsyal yo, pandan y ap viv nan yon anviwònman plis natirèl ak apaisan.
Pandan Je Olenpik 2024 yo te lanse Vandredi 26 Jiyè sa a, Paris te vibre nan ritm pèfòmans atistik ak parad ki soti nan plis pase 200 delegasyon atravè mond lan. Pami delegasyon sa yo, Ayiti te rekòmanse ak yon inifòm olenpik ki te atire atansyon entènasyonal e ki te klase twazyèm nan 10 inifòm ki pi elegant, dapre Forbes.
Sitiye apeprè inèdtan kondwi nan nòdès vil la trè aktif nan Jacmel, Étang Bossier parèt tankou yon bèl pyèv vèt ki soti nan kè ti mòn yo, kaptivan sans yo epi ofri yon èskapad idilik pou rayisab lanati ak avanti. Tanp natirèl sa a, ancrage nan kominote pitorèsk Bossier, se yon premye destinasyon pou vwayajè k ap chèche dekouvèt natif natal ak peyizaj mayifik. Ak yon sipèfisi jenere ki pwolonje sou 4 a 5 ekta, Étang Bossier kanpe majestueux a yon altitid de 600 mèt nan 2yèm seksyon nan komin Cayes-Jacmel, nan Gaillard, antoure pa bèl seksyon Ravin Normande, Cap Rouge ak Michinot. . Divèsite jeyografik sa a bay kote a yon richès ekolojik ak jaden flè enprenabl, envite vizitè yo plonje tèt yo nan kè a nan lanati Fertile. Pi lwen pase cham natirèl li yo, Étang Bossier se bèso lavi kominote ki rich nan tradisyon agrikòl ak pastoral. Jaden vèt yo resonan ak aktivite agrikòl lokal yo, ak divès kalite rekòt tankou pistache, pwa kongo, pitimi, ak mayi ki bay temwayaj sou konesans zansèt moun ki rete nan rejyon an. Chak Jedi, mache lokal la vin vivan ak koulè ak gou, ofri yon seri tante nan pwodui fre, bèt djanm ak nan kou, "pèpè" pwason, yon plezi pou amater lapèch. Sepandan, dèyè fasad bucolic sa a gen tou defi ak bezwen. Malgre abondans resous natirèl yo, anpil rezidan ap viv nan kondisyon prekè, sa ki mete aksan sou enpòtans sipò ak devlopman dirab pou kominote Bossier ak zòn ki antoure yo. Pou vwayajè kap chèche eksperyans natif natal ak anrichisan, Étang Bossier se yon envitasyon pou chape. Lè yo eksplore chemen siwouyan li yo, lè yo chante zwazo yo kalme yo epi yo dekouvri lavi chak jou moun k ap akeyi yo, vizitè yo pral gen opòtinite inik pou yo fouye nan kè kilti ayisyen an epi kreye souvni inoubliyab. Pandan pwochen escaped ou nan Cayes-Jacmel, kite tèt ou sedwi pa maji a nan Étang Bossier. Kit pou yon jou nan avanti, yon imèsyon kiltirèl oswa tou senpleman yon moman nan detant nan mitan an nan lanati intact, oasis kache sa a pwomèt ou yon eksperyans ekstraòdinè, anprint ak otantisite ak bote natirèl. Vin eksplore Étang Bossier epi kite tèt ou anchante pa senplisite ak bèl lavi riral ayisyen an.
Kuizin ayisyen an plen gou inik ki reflete otantisite ak richès kiltirèl peyi a. Kit selebre yon okazyon espesyal oswa jis pou plezi, bwason ak desè ayisyen se yon dwe. Dekouvri 10 asyèt tipik ki enkòpore nanm gastronomik Ayiti.
Ayiti se yon nasyon kaptivan, ki rich nan istwa, kilti ak mistè. Byenke souvan neglije oswa redwi a estereyotip, li plen ak reyalite inik ki temwaye wòl esansyèl li nan istwa lemonn ak trezò natirèl li yo. Men 10 reyalite etone sou Ayiti ke ou ka pa konnen.
Jou Valentine a se yon okazyon espesyal pou selebre lanmou ak kreye souvni inoubliyab ak lòt siyifikatif ou. E si ane sa a, ou selebre li anba solèy Karayib la, nan yon anviwònman idilik, ant plaj nan syèl la, mòn vèt ak kilti vibran? Ayiti, ak cham natif natal li ak Ospitalite cho, se yon destinasyon pafè pou yon escaped amoure. Kit ou renmen detant, avanti oswa dekouvèt kiltirèl, men senk fason majik pou selebre Jou Valentine an Ayiti.
Jedi 24 oktòb 2024, sant etid politik ak diplomatik CEPOD te lanse kenz semèn diplomasi li atravè yon somè ki te fèt nan otèl Montana nan Pétion ville. Evènman an te fèt sou tèm plas Ayiti nan globalizasyon, ak nan prezans yon odyans envite distenge. ki konpoze, pami lòt, pa otorite piblik tankou premye minis ayisyen an, Doktè Garry Conille (prezidan onè somè a); li Minis Delege pou Afè Imanitè, Mesye Herwil Gaspard; Diplomat etranje, pami yo nou ka site anbasadè Kanadyen an, Mesye André François Giroux (envite onè nan somè a); Doktè Christian Mouala, direktè peyi ONUSIDA Ayiti, ak yon pakèt lòt pèsonaj piblik, (tankou sosyològ Daniel Supplice), manm laprès, tankou jounalis granmoun aje, Rotchild François Junior ak etidyan nan tout jan.
Ayiti, souvan refere li kòm "Pèl Zantiy yo", se yon vrè bijou kiltirèl ak istorik, ki pare pou etone vwayajè atravè lemond. Premye peyi nwa endepandan, peyi kreyativite ak rezistans, Ayiti chaje ak atou touris inik: moniman eritaj mondyal la, peyizaj natirèl mayifik, ak yon kilti vibran ki pa kite pèsonn endiferan. Ayiti ap pozisyone tèt li kòm yon destinasyon esansyèl nan Karayib la. Sektè sa a reprezante yon opòtinite kle pou jenere revni dirab ak ankouraje idantite inik peyi a.
Jedi 24 oktòb 2024, sant etid politik ak diplomatik CEPOD te lanse kenz semèn diplomasi li atravè yon somè ki te fèt nan otèl Montana nan Pétion ville. Evènman an te fèt sou tèm plas Ayiti nan globalizasyon, ak nan prezans yon odyans envite distenge. ki konpoze, pami lòt, pa otorite piblik tankou premye minis ayisyen an, Doktè Garry Conille (prezidan onè somè a); li Minis Delege pou Afè Imanitè, Mesye Herwil Gaspard; Diplomat etranje, pami yo nou ka site anbasadè Kanadyen an, Mesye André François Giroux (envite onè nan somè a); Doktè Christian Mouala, direktè peyi ONUSIDA Ayiti, ak yon pakèt lòt pèsonaj piblik, (tankou sosyològ Daniel Supplice), manm laprès, tankou jounalis granmoun aje, Rotchild François Junior ak etidyan nan tout jan.
Nan fen 18tyèm syèk la, Saint-Domengue (kounye a Ayiti) se te yon koloni fransè pwospere, ki te pwodwi anpil nan sik ak kafe nan mond lan grasa travay fòse esklav Afriken yo. Richès sa a te baze sou yon sistèm plantasyon brital, kote esklav yo te andire kondisyon lavi iniman. Tansyon sosyal yo te wo, agrave pa inegalite rasyal ak represyon vyolan sou esklav kolon yo. Fè fas ak opresyon sa a, esklav pa janm sispann reziste. Maron yo, esklav chape yo, te mennen atak kont plantasyon yo epi kenbe sant rezistans nan mòn yo. Revolisyon fransè 1789 la, avèk ideyal libète, egalite ak fratènite, te fè yon rezon tou pami esklav Sendomeng yo, ki te reveye aspirasyon pou emansipasyon.
Ayiti, yo rele souvan "Pèl Zantiy yo", se yon trezò kache nan Karayib la, ki plen sit natirèl ak istorik ki mayifik. Si w ap planifye yon vwayaj an 2025, isit la gen sèt kote ki nan syèl la ki asire w ap sezi ou. Prepare w pou w eksplore peyizaj kaptivan, dekouvri yon eritaj ki rich epi jwi akeyi cho ayisyen yo.
Ann Ayiti, kote difikilte ekonomik ak sosyal konn anpeche aksè a edikasyon ak kilti, gen yon pwojè inovatè ki pote yon sous espwa. PAQÉMO, ki vle di "Pwojè Atistik Katye ak Edikatif Mizikal an Òkès", se yon inisyativ ki te lanse an 2022 pa Asosyasyon Mizikal ak Edikatif ak Vokasyon Sosyal (AMEVS), ki te fonde pa Jéricho Pierre-Noël ak Cecilia Madolena Clénard, de etidyan ayisyen nan Inivèsite Sorbonne. Jodi a, pwojè a genyen lòt non ladan li tankou Sargine Any Melissa Bernard, Mohamed Etamine, Ege Tarik Eken, Youssef Naccache, ak Sohann List Massaregli, tout etidyan nan Sorbonne, ki angaje yo pou reyalizasyon pwojè sa a ki vize mete mizik akademik kòm zouti devlopman entegre pou jèn ayisyen.

Premye nasyon nwa ki te libere tèt li anba esklavaj ak pran endepandans nan men Lafrans an 1804 e ki te enfliyanse lòt mouvman liberasyon atravè mond lan, enspire lit pou libète ak egalite.

Ayiti beni ak peyizaj natirèl espektakilè, ki gen ladan plaj sab blan, mòn ak divèsite biyolojik rich.

Ayiti gen yon eritaj istorik rich, ki gen ladan sit tankou Sitadèl Laferrière ak Palè Sans-Souci, ki nan lis UNESCO Mondyal Eritaj.

Ayiti gen yon kilti rich ak divèsifye, enfliyanse pa eleman Afriken, Ewopeyen yo ak endijèn. Mizik, dans, atizay ak kizin ayisyen yo selebre atravè lemond.